Παναγιώτης Ρηγόπουλος
Συνέντευξη
Ο δημοσιογράφος Παναγιώτης Ρηγόπουλος μιλά για τη δημοσιογραφία, τον πολιτισμό, την ιστορία, τους ανθρώπους και το Πατρινό Καρναβάλι.
Παναγιώτης Ρηγόπουλος
Παναγιώτης Ρηγόπουλος: Μια ξεχωριστή παρουσία στη δημοσιογραφία, τον πολιτισμό και το Πατρινό Καρναβάλι
Μια συνέντευξη γίνεται πραγματικά ξεχωριστή όταν ξεχωριστός είναι ο ίδιος ο πρωταγωνιστής της. Ο Παναγιώτης Ρηγόπουλος αποτελεί πολύτιμο κεφάλαιο για τη δημοσιογραφία και τον πολιτισμό, συνεχίζοντας να αφήνει το δικό του αποτύπωμα στην ενημέρωση, τα γράμματα και την ιστορία της Πάτρας.
Ο Παναγιώτης Ρηγόπουλος ανήκει στους δημοσιογράφους που δεν περιορίστηκαν ποτέ στην απλή καταγραφή των γεγονότων. Με πολυετή παρουσία στον έντυπο Τύπο, το ραδιόφωνο και την τηλεόραση, έχει πραγματοποιήσει αμέτρητες συνεντεύξεις, πολλές από αυτές αποκλειστικές, με σημαντικές προσωπικότητες των τεχνών, των γραμμάτων και της δημόσιας ζωής.
Ξεχωρίζει για τον αστείρευτο και χαρακτηριστικό του λόγο, την ευγλωττία, την υποδειγματική χρήση της ελληνικής γλώσσας και τη μαχητικότητα που διατηρεί μέχρι σήμερα. Ένας δημοσιογράφος με προσωπικότητα, βαθιά καλλιέργεια και αστείρευτη δημιουργική ανησυχία.
Η σχέση του με το Πατρινό Καρναβάλι αποτυπώθηκε στις πολυάριθμες τηλεοπτικές μεταδόσεις του, αλλά και στο δίτομο ιστορικό έργο «Καρναβαλική Πάτρα», που τιμήθηκε το 2024 με ειδική διάκριση από το Ίδρυμα Προαγωγής Δημοσιογραφίας Αθανασίου Β. Μπότση. Παράλληλα, το βιβλίο του για τη Μέμα Σταθοπούλου αναδεικνύει την αφοσίωσή του στη διάσωση της ιστορικής και πολιτιστικής μνήμης.
Στη συνέντευξη που παραχώρησε στο PatrasCarnival.gr, μας ταξιδεύει στον χρόνο, εκεί όπου οι αναμνήσεις ζωντανεύουν, η ιστορία συναντά το συναίσθημα και η Πάτρα ξαναβρίσκει, μέσα από τα μάτια και τον λόγο του, ένα κομμάτι από την ψυχή της.
1. Η δημοσιογραφία είναι ένα μεγάλο κεφάλαιο στη ζωή σου. Υπήρξε κάποια στιγμή ή κάποιο πρόσωπο που θεωρείς ότι καθόρισε την πορεία σου;
Δεν θα έλεγα ότι υπήρξε μία και μοναδική στιγμή. Η δημοσιογραφία ήταν περισσότερο ένας τρόπος να μάθω να βλέπω τον κόσμο. Να ψάχνω πίσω από την είδηση, τον άνθρωπο πίσω από τον τίτλο, τη μνήμη πίσω από μια φωτογραφία.
Στην πορεία υπήρξαν άνθρωποι που με επηρέασαν, συνάδελφοι από τους οποίους έμαθα, αλλά και στιγμές που με έκαναν να καταλάβω ότι η δημοσιογραφία δεν είναι απλώς η καταγραφή της επικαιρότητας. Είναι η αναζήτηση της αλήθειας, η ανάδειξη όσων συχνά περνούν απαρατήρητα και η προσπάθεια να αφήσεις κάτι πίσω σου.
Ίσως, όμως, αυτό που με κράτησε τόσα χρόνια είναι ότι δεν αντιμετώπισα ποτέ τη δημοσιογραφία ούτε ως δουλειά ούτε μόνο ως λειτούργημα. Την αντιμετώπισα σαν ένα προσωπικό ταξίδι. Ένα ταξίδι γεμάτο ανθρώπους, ιστορίες, συναντήσεις, χαρές, απογοητεύσεις και διαρκείς αναζητήσεις σε ανεξερεύνητες ατραπούς.
Και, τελικά, αυτό το ταξίδι είναι που με οδηγεί στο ξέφωτο της ψυχής μου.
❝ Τη δημοσιογραφία Την αντιμετώπισα σαν ένα προσωπικό ταξίδι ❞
2. Έχεις πάρει πολλές συνεντεύξεις. Υπάρχει κάποια που ξεχωρίζεις περισσότερο;
Δύσκολη η επιλογή ανάμεσα σε εκατοντάδες συνομιλίες. Θα επέλεγα όμως την συνάντηση με την αείμνηστη πατρινή σταρ του ελληνικού κινηματογράφου, Μέμα Σταθοπούλου, το 1993. Αποδείχθηκε η μοναδική τηλεοπτική συνέντευξη που έδωσε και εκείνη η συνάντηση έμεινε μέσα μου. Μάλιστα, η ίδια μού είχε ζητήσει αργότερα να γράψω την ιστορία της. Χρειάστηκαν αρκετές δεκαετίες μέχρι να γίνει πραγματικότητα.
Έτσι προέκυψε το πρόσφατο βιβλίο μου «Μέμα Σταθοπούλου – Η Ελληνίδα Μπριζίτ Μπαρντό», από τις εκδόσεις «24 Γράμματα». Για μένα δεν ήταν απλώς ένα βιβλίο. Ήταν η εκπλήρωση μιας παλιάς υπόσχεσης και ενός δημοσιογραφικού χρέους απέναντι σε μια γυναίκα που σημάδεψε την Πάτρα και το ελληνικό σινεμά.
Αλλά, τολμώ να πω, και μια «συγγνώμη» της πόλης της, που όσο ζούσε όχι μόνο δεν την τίμησε, αλλά ούτε της επέτρεψε να επιστρέψει στο θεατρικό σανίδι, μέσα από κάποια παράσταση του ΔΗΠΕΘΕ Πάτρας. Κάτι που η ίδια, τόσο το λαχταρούσε, έστω και με δεύτερο ρόλο…
❝ Ήταν η εκπλήρωση μιας παλιάς υπόσχεσης και ενός δημοσιογραφικού χρέους❞
3. Έχεις ασχοληθεί με την εφημερίδα, το ραδιόφωνο και την τηλεόραση. Ποιο μέσο αισθάνεσαι ότι σε εκφράζει περισσότερο;
Η εφημερίδα ήταν το μέσο που με διαμόρφωσε περισσότερο, γιατί μου έδωσε τη δυνατότητα να ερευνώ, να διασταυρώνω και να γράφω με τον δικό μου ρυθμό. Το ραδιόφωνο και η τηλεόραση, βέβαια, μου έμαθαν διαφορετικούς τρόπους επικοινωνίας και μου χάρισαν το μοναδικό προνόμιο της επαφής με τον κόσμο. Κάθε μέσο έχει τη δική του γλώσσα.
❝ Κάθε μέσο έχει τη δική του γλώσσα ❞
4. Πώς βλέπεις το Πατρινό Καρναβάλι μέσα από την ιδιότητα του δημοσιογράφου και του παρουσιαστή;
Ο θεατής βλέπει το θέαμα. Ο δημοσιογράφος βλέπει και όσα έχουν προηγηθεί για να δημιουργηθεί αυτό το θέαμα. Βλέπει τους μήνες της προετοιμασίας, τα πληρώματα, τους ανθρώπους που δουλεύουν αθόρυβα, τους κατασκευαστές, τους εθελοντές.
Και όταν βρίσκεσαι στην παρουσίαση, έχεις και μια επιπλέον ευθύνη: Να μεταφέρεις στον κόσμο όχι μόνο την εικόνα, αλλά και την ψυχή, την ιστορία και την ταυτότητα της πόλης. Γιατί το Καρναβάλι δεν είναι απλώς μια παρέλαση. Είναι η Πάτρα και ο Πολιτισμός της.
Θεωρώ τεράστια ευθύνη την τηλεοπτική παρουσίαση των παρελάσεων και πάντοτε έτσι αντιμετώπισα την πρόσκληση αυτή. Είτε κρατώντας το μικρόφωνο της ΕΡΤ για 7 συναπτά έτη (2004-2010), είτε μέσα από το Super B, το Tele Time, το Achaia Channel και το Lepanto tv, για άλλα 18 χρόνια . Όλα αυτά από το 1992 έως και το 2017, οπότε τότε έκανα την τελευταία μου μετάδοση και αποσύρθηκα οικειοθελώς, αφού ένιωσα ότι είχα στερέψει, τόσο σε ιδέες όσο και σε διάθεση.
Ένιωσα ότι δεν είχα κάτι άλλο να δώσω στον τομέα αυτό και προτίμησα να αποχωρήσω, παρά να επαναλαμβάνομαι.
❝ Το Καρναβάλι δεν είναι απλώς μια παρέλαση. Είναι η Πάτρα και ο πολιτισμός της ❞
5. Τι σημαίνει για σένα το Πατρινό Καρναβάλι;
Είναι ταυτόχρονα γιορτή, πολιτιστικό γεγονός, ταυτότητα και μνήμη.
Για έναν Πατρινό, το Καρναβάλι είναι συνδεδεμένο με την παιδική ηλικία, με τους φίλους, με τους ανθρώπους που κάποτε ήταν δίπλα μας και σήμερα μπορεί να μην είναι πια. Είναι οι δρόμοι της πόλης, οι μεταμφιέσεις, οι παρέες, οι ήχοι.
Γι’ αυτό θεωρώ ότι το Πατρινό Καρναβάλι δεν είναι απλώς ένα ετήσιο γεγονός. Είναι κομμάτι της ίδιας της ταυτότητας της Πάτρας.
❝ Το Καρναβάλι είναι οι άνθρωποι, οι φίλοι και οι αναμνήσεις μας ❞
6. Πώς προέκυψε η ανάγκη να ασχοληθείς τόσο συστηματικά με την ιστορική έρευνα του Καρναβαλιού;
Όσο περισσότερο έψαχνα, τόσο περισσότερο καταλάβαινα ότι το Καρναβάλι είναι πολύ μεγαλύτερο από αυτό που θυμόμαστε.
Υπάρχει ένα τεράστιο υλικό: παλιές εφημερίδες, φωτογραφίες, πρόσωπα, εκδηλώσεις, κατασκευές, πληρώματα και ιστορίες που κινδυνεύουν να χαθούν.
Και η μνήμη, αν δεν καταγραφεί, κάποια στιγμή χάνεται. Αυτό ήταν για μένα το βασικό κίνητρο. Να διασωθεί ένα κομμάτι της ιστορίας του Πατρινού Καρναβαλιού και να παραδοθεί στις επόμενες γενιές. Δεν υπήρχε ένα ολοκληρωμένο έργο για την κυοφορία, την γέννηση, την εξέλιξη και την γιγάντωση του θεσμού και η φιλοδοξία μου ήταν να καλύψω αυτό το κενό.
❝ Η μνήμη, αν δεν καταγραφεί, κάποια στιγμή χάνεται❞
7. Το δίτομο έργο «Καρναβαλική Πάτρα» ήταν μια ιδιαίτερα απαιτητική δουλειά. Τι σημαίνει για σένα αυτό το έργο;
Ήταν μια πολύχρονη και απαιτητική προσπάθεια. Παλιές εφημερίδες, αρχεία, φωτογραφίες, συνεντεύξεις, αναζήτηση προσώπων και στοιχείων. Πολλές φορές ένα μικρό στοιχείο οδηγούσε σε μια ολόκληρη ιστορία.
Η «Καρναβαλική Πάτρα», που κυκλοφόρησε το 2023 από τις εκδόσεις «24 Γράμματα», δεν είναι για μένα απλώς ένα λεύκωμα. Είναι μια προσπάθεια να καταγραφεί η μνήμη μιας πόλης μέσα από το Καρναβάλι της.
Το 2024 το έργο έλαβε ειδική διάκριση από το Ίδρυμα Προαγωγής Δημοσιογραφίας Αθανασίου Β. Μπότση, σε επίσημη τελετή στο Ζάππειο Μέγαρο, παρουσία της τότε Προέδρου της Δημοκρατίας Κατερίνας Σακελλαροπούλου.
Αλλά η μεγαλύτερη ανταμοιβή ήταν κάτι άλλο: όταν ένας Πατρινός ανοίγει τις σελίδες και αναγνωρίζει τον εαυτό του, τους φίλους του, τους γονείς του ή ανθρώπους που δεν υπάρχουν πια. Εκεί αισθάνεσαι ότι ο κόπος σου είχε πραγματικό λόγο ύπαρξης.
❝ Δεν είναι για μένα απλώς ένα λεύκωμα. Είναι μια προσπάθεια να καταγραφεί η μνήμη μιας πόλης μέσα από το Καρναβάλι της ❞
8. Μέσα από τη δημοσιογραφική σου εμπειρία αλλά και την ιστορική έρευνα για την «Καρναβαλική Πάτρα», ποιες περίοδοι, άνθρωποι και θεσμοί θεωρείς ότι έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στην εξέλιξη του Πατρινού Καρναβαλιού;
Το Πατρινό Καρναβάλι είναι μια σκυταλοδρομία ανθρώπων και θεσμών. Ο Νίκος Μαστοράκης, με τον «Κρυμμένο Θησαυρό», έδωσε μια νέα, συμμετοχική διάσταση. Ο αείμνηστος δήμαρχος Θεόδωρος Άννινος, με την είσοδο των πληρωμάτων στην κεντρική Κυριακάτικη παρέλαση, την εμπλούτισε και της έδωσε μεγαλύτερη διάρκεια και ενδιαφέρον.
Ο Φυσιολατρικός Σύνδεσμος Πατρών και ο αείμνηστος πρόεδρός του Κίμων Ρηγόπουλος δημιούργησαν το θρυλικό Baby Rally. Ο δήμαρχος Ανδρέας Καράβολας και ο αντιδήμαρχος του Δημήτρης Πεφάνης συνέβαλαν καθοριστικά στη γιγάντωση των παρελάσεων, με νέες φάσεις, εκδηλώσεις και θεσμούς και έδωσαν ώθηση στην προσπάθεια διεθνοποίησης του Καρναβαλιού.
Ξεχωριστή ήταν η σφραγίδα του Άλκη Στέα στην παρουσίαση, ενώ η ΕΡΤ, με τις απευθείας μεταδόσεις, έκανε το Πατρινό Καρναβάλι γνωστό σε ολόκληρη την Ελλάδα. Καθοριστική βέβαια η συμβολή των τοπικών καναλιών, με πρώτο και καλύτερο το ιστορικό Super B, του αείμνηστου Κώστα Βαρδαλαχάκη.
Και βέβαια, οι μεγάλοι κατασκευαστές αρμάτων — Παπαθεοδώρου, Βούρτσης, Σουλιώτης, Βρυώνης και άλλοι — έδωσαν μορφή στη φαντασία των πληρωμάτων. Ξεχωριστή θέση σε αυτή την ιστορία έχουν και οι ανυπέρβλητες μασκαράτες του Αλέκου Χάραρη.
Στα ιδιαίτερα στοιχεία που χαρακτηρίζουν την πατρινή καρναβαλική παράδοση θα πρέπει να αναφέρουμε και τον Περικλή Δημητρόπουλο, που συνδέθηκε με τον γλυκό Σοκολατοπόλεμο, ένα έθιμο που αποτελεί ξεχωριστό κομμάτι της καρναβαλικής ταυτότητας της Πάτρας.
Ρηξικέλευθη υπήρξε επίσης η συμβολή των αντιδημάρχων Πολιτισμού Βικτωρίας Αγγελοπούλου, Αλέξη Σκαρμέα και Σπύρου Καραχάλιου, αλλά και των πληρωμάτων, των κριτικών επιτροπών και των εθελοντών, μεταξύ των οποίων ο αείμνηστος Άγγελος Πολυδωρόπουλος.
Και φυσικά, τα μοναδικά Μπουρμπούλια, με τον αείμνηστο πρόεδρό τους Κώστα Φουρφουρή, αποτελούν ένα ακόμη ξεχωριστό κεφάλαιο.
Όλοι αυτοί και πολλοί άλλοι, πρόσθεσαν κάτι στο Καρναβάλι. Γι’ αυτό και η ιστορία του δεν ανήκει σε έναν άνθρωπο ή σε μία εποχή. Είναι το άθροισμα πολλών ανθρώπων που το παρέλαβαν, το άλλαξαν και το παρέδωσαν στην επόμενη γενιά.
❝ Το Πατρινό Καρναβάλι είναι μια σκυταλοδρομία ανθρώπων και θεσμών ❞
9. Πόσο έχει αλλάξει το Πατρινό Καρναβάλι μέσα στις δεκαετίες;
Έχει αλλάξει πολύ ως προς την εικόνα και τον όγκο του. Είναι μεγαλύτερο, πιο θεαματικό και πλέον υπάρχει και η δύναμη των κοινωνικών δικτύων, που πολλαπλασιάζουν την εικόνα του.
Αυτό που δεν έχει αλλάξει, όμως, είναι η συμμετοχή. Το σημαντικότερο χαρακτηριστικό του Πατρινού Καρναβαλιού παραμένει ότι δεν είναι ένα θέαμα που απλώς παρακολουθείς. Είναι ένα γεγονός στο οποίο γίνεσαι μέρος του. Και αυτή ακριβώς η συμμετοχή είναι που το κρατά ζωντανό.
❝ Το Καρναβάλι δεν το παρακολουθείς απλώς. Γίνεσαι μέρος του ❞
10. Αν έπρεπε να συγκρίνεις το Πατρινό Καρναβάλι των παλαιότερων εποχών με το σημερινό, ποιο θα έλεγες τελικά ότι ήταν καλύτερο;
Νομίζω ότι τα καλύτερα Καρναβάλια είναι σχεδόν πάντα αυτά που έχουμε ζήσει όταν ήμασταν νέοι. Γιατί τότε δεν θυμόμαστε μόνο το Καρναβάλι. Θυμόμαστε και τον εαυτό μας μέσα σε αυτό. Την παρέα, τον ενθουσιασμό, τους ανθρώπους που ήταν τότε γύρω μας.
Δεν θα έμπαινα, λοιπόν, στη λογική «παλιό ή καινούργιο». Κάθε εποχή έχει το δικό της Καρναβάλι και κάθε γενιά δημιουργεί τις δικές της αναμνήσεις.
Ίσως τελικά το Καρναβάλι που θεωρούμε καλύτερο είναι συνήθως εκείνο στο οποίο ήμασταν κι εμείς λίγο νεότεροι.
❝ Τα καλύτερα Καρναβάλια είναι εκείνα στα οποία ήμασταν λίγο νεότεροι ❞
11. Αν σου ζητούσαν να κρατήσεις μία μόνο εικόνα από το Πατρινό Καρναβάλι, ποια θα ήταν;
Οι άνθρωποι στους δρόμους. Διαφορετικές γενιές μαζί, χωρίς ηλικίες, χωρίς διαχωρισμούς. Παππούδες, γονείς, παιδιά, φίλοι, άγνωστοι που για λίγες ώρες γίνονται μια μεγάλη παρέα.
Αυτή είναι για μένα η πιο δυνατή εικόνα: η Πάτρα να χαμογελά και να τρέχει στους δρόμους της.
❝ Η πιο δυνατή εικόνα: Η Πάτρα να χαμογελά στους δρόμους της ❞
12. Τι θα έλεγες σήμερα στους νέους ανθρώπους που συμμετέχουν στο Πατρινό Καρναβάλι;
Να το αγαπήσουν, αλλά να μην φοβηθούν να το αλλάξουν.
Κάθε γενιά έχει δικαίωμα να αφήσει το δικό της αποτύπωμα. Αρκεί να γνωρίζει από πού έρχεται, για να ξέρει και πού θέλει να πάει. Το Καρναβάλι δεν ανήκει σε έναν άνθρωπο, σε μια δημοτική αρχή ή σε μια γενιά. Ανήκει στην πόλη και στους ανθρώπους της. Και το σημαντικότερο είναι να κρατήσουμε ζωντανή την ψυχή του, όποιες μορφές κι αν πάρει στο μέλλον.
❝ Να αγαπήσουν το Καρναβάλι, αλλά να μη φοβηθούν να το αλλάξουν ❞